PEG (perkütan endoskopik gastrostomi), ağızdan yeterli beslenemeyen kişilerde karın duvarından mideye yerleştirilen bir beslenme sondasıdır. Evde PEG bakımının temeli; stoma çevresini her gün temizleyip kurulamak, beslenme sırasında ve sonrasında hastayı en az 30–45 derece dik tutmak, her beslenme ve ilaçtan sonra sondayı suyla yıkamaktır. Stomada kızarıklık, akıntı, sızıntı veya sondanın yerinden çıkması sağlık ekibine bildirilmelidir.
Önemli noktalar
- Stoma çevresi her gün temizlenmeli ve iyice kurulanmalıdır.
- Beslenme sırasında ve sonrasında baş en az 30–45 derece yukarıda olmalıdır.
- Her beslenme ve ilaçtan sonra sonda suyla yıkanarak tıkanma önlenir.
- Sonda yerinden çıkarsa vakit kaybetmeden sağlık ekibine başvurulmalıdır.
Yutma güçlüğü, nörolojik hastalıklar veya bazı kanserler nedeniyle ağızdan yeterli beslenemeyen hastalarda PEG, güvenli ve uzun süreli bir beslenme yoludur. Evde PEG’li bir yakınınıza bakıyorsanız bu rehber size yol gösterecektir.
PEG nedir?
PEG (perkütan endoskopik gastrostomi); endoskopi yardımıyla karın duvarından mideye yerleştirilen bir beslenme sondasıdır. Karın cildinde sondanın çıktığı küçük açıklığa stoma denir. Beslenme, sıvı ve ilaçlar bu sonda aracılığıyla doğrudan mideye verilir.
Günlük stoma bakımı
- Ellerinizi yıkayın.
- Stoma çevresini ılık su ve sabunla (ilk haftalarda doktorun önerdiği solüsyonla) nazikçe temizleyin.
- Bölgeyi iyice kurulayın; nem cilt tahrişine yol açar.
- Doktorunuz önerdiyse sondayı her gün hafifçe çevirin (ilk iyileşme döneminden sonra).
- Dış tespit parçasının cildi sıkmadığından emin olun.
Beslenme nasıl yapılır?
- Beslenme öncesi ellerinizi yıkayın; mama oda sıcaklığında olsun.
- Hastanın başını beslenme sırasında ve sonrasında en az 30–45 dakika boyunca 30–45 derece yukarıda tutun.
- Beslenmeden önce ve sonra sondayı ılık suyla yıkayın (miktarı doktorunuz belirler).
- Mamayı önerilen hızda verin; çok hızlı vermek kusma ve ishal yapabilir.
- Mama türü ve miktarı doktor veya diyetisyen tarafından belirlenmelidir.
İlaç verme kuralları
- Mümkünse sıvı form tercih edin.
- Tabletleri ezmeden önce doktor veya eczacıya danışın; bazı ilaçlar ezilmemelidir.
- Her ilacı ayrı verin; aralarında ve sonunda sondayı suyla yıkayın.
Sık karşılaşılan sorunlar
- Tıkanma: Enjektörle ılık suyu nazikçe itip çekin. Zorlamayın; açılmazsa sağlık ekibine başvurun.
- Stoma çevresinde kızarıklık: Nem ve sürtünmeye bağlı olabilir; bölgeyi kuru tutun.
- Sızıntı: Tespit parçasının konumu kontrol edilmelidir.
- İshal veya kabızlık: Mama hızı, türü veya sıvı miktarı gözden geçirilmelidir.
Ne zaman hemen başvurmalı?
- Sonda yerinden çıktıysa (stoma kısa sürede daralabilir)
- Stomada artan kızarıklık, şişlik, iltihaplı akıntı veya ateş
- Beslenme sırasında öksürük, nefes darlığı veya kusma
- Karında şiddetli ağrı ve şişlik
İlgili rehberler
İnme sonrası yutma güçlüğü ve beslenme konusunda inme sonrası evde bakım yazımızı okuyabilirsiniz. Burundan mideye uzanan sonda kullanan hastalar için nazogastrik sonda hizmetimize göz atabilirsiniz.
Evde PEG bakım desteği
Sağlık Kabinim hemşireleri; Sancaktepe ve Anadolu Yakası’nda PEG stoma bakımı, beslenme uygulaması ve aileye bakım eğitimi konusunda destek verir. Bilgi için evde PEG bakımı sayfamızı inceleyin.
Sıkça sorulan sorular
PEG ile ağızdan da beslenilebilir mi?
Bu, hastanın yutma durumuna bağlıdır. Bazı hastalar PEG ile birlikte doktor izniyle ağızdan da beslenebilir; yutma güçlüğü olanlarda ise ağızdan beslenme risklidir. Doktorunuzun önerisine uyun.
PEG sondasından ilaç nasıl verilir?
İlaçlar mümkünse sıvı formda verilir; tabletler doktor veya eczacı onayıyla ezilip suyla karıştırılır. Her ilaç ayrı verilmeli, aralarında ve sonunda sonda suyla yıkanmalıdır. Bazı ilaçlar ezilmemelidir.
PEG sondası tıkanırsa ne yapmalıyım?
Enjektörle ılık suyu nazikçe itip çekerek açmayı deneyin; zorlamayın. Açılmazsa sağlık ekibinize başvurun. Sondaya keskin bir cisim sokmayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın. Acil durumlarda 112’yi arayın.