İdrar sondası (Foley kateter) bakımında amaç, idrar yolu enfeksiyonunu ve sonda tıkanmasını önlemektir. Sonda giriş bölgesi her gün su ve sabunla temizlenmeli, idrar torbası her zaman mesane seviyesinin altında tutulmalı ve yere değmemeli, bol sıvı alınmalıdır. Sondanın değişim zamanı kullanılan malzemeye ve doktor önerisine göre belirlenir. Ateş, bulanık-kötü kokulu idrar veya idrar akışının durması sağlık ekibine bildirilmelidir.
Önemli noktalar
- Sonda bölgesini her gün su ve sabunla nazikçe temizleyin.
- İdrar torbası mesane seviyesinin altında olmalı, yere değmemeli.
- Sonda takma ve değiştirme işlemi steril teknikle profesyonelce yapılmalıdır.
- Ateş, kötü kokulu idrar veya akışın durması uyarı işaretidir.
İdrar sondası; idrar yapamayan, idrar kaçırması ciddi cilt sorunlarına yol açan ya da ameliyat sonrası dönemdeki hastalarda sık kullanılır. Evde sondalı bir hastaya bakıyorsanız, doğru bakım enfeksiyon riskini büyük ölçüde azaltır.
İdrar sondası (Foley) nedir?
Foley sonda, idrar kanalından mesaneye yerleştirilen ince, esnek bir tüptür. Ucundaki küçük bir balon şişirilerek mesane içinde sabitlenir. İdrar, tüp aracılığıyla bir toplama torbasına akar.
Günlük sonda bakımı
- Ellerinizi yıkayın ve mümkünse tek kullanımlık eldiven giyin.
- Sondanın vücuda girdiği bölgeyi günde en az bir kez ılık su ve sabunla nazikçe temizleyin.
- Kadınlarda temizliği önden arkaya doğru yapın.
- Sondayı vücuttan dışarı doğru, birkaç santim boyunca silin; geri itmeyin.
- Sondayı uyluğa sabitleyici bantla tutturun; çekilmeyi önler.
İdrar torbası nasıl kullanılır?
- Torbayı her zaman mesane seviyesinin altında tutun; idrarın geri akmasını önler.
- Torba yere değmemeli.
- Torba yaklaşık yarıdan fazla dolduğunda veya her 8 saatte bir boşaltın.
- Boşaltma musluğunun kaba veya tuvalete değmemesine dikkat edin.
- Hortumun bükülmediğinden emin olun.
Enfeksiyonu önlemek için
- Bol sıvı alımı (doktorunuz kısıtlama önermediyse) sondanın tıkanmasını ve enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur.
- Sonda ile torba arasındaki bağlantıyı gereksiz yere açmayın.
- Sonda değişimini doktorun önerdiği zamanda yaptırın.
- Kabızlıktan kaçının; sonda akışını etkileyebilir.
Uyarı işaretleri
Aşağıdaki durumlarda sağlık ekibinize başvurun:
- Ateş veya titreme
- Bulanık, kötü kokulu ya da kanlı idrar
- İdrar akışının durması ve karın altında şişlik, ağrı
- Sonda çevresinden idrar kaçağı
- Sondanın yerinden çıkması (kendiniz geri takmaya çalışmayın)
Sonda takma ve değiştirme profesyonel iş
Sonda takma ve değişimi, idrar yollarına mikrop taşınmaması için steril teknikle yapılmalıdır. Deneyimli bir hemşire bu işlemi evde güvenle yapabilir. Yatağa bağımlı hastalarda bası yarası riskine karşı yatak yarası rehberimizi de okuyabilirsiniz.
Anadolu Yakası’nda evde sonda hizmeti
Sağlık Kabinim hemşireleri; Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli, Ümraniye ve çevresinde Foley sonda takma, değiştirme ve bakım hizmeti verir, aileye bakım eğitimi sağlar. Bilgi için evde idrar sondası sayfamızı inceleyin.
Sıkça sorulan sorular
İdrar sondası ne sıklıkla değiştirilir?
Değişim süresi sondanın malzemesine (lateks, silikon) ve hastanın durumuna göre değişir; bazı sondalar birkaç haftada, silikon sondalar daha uzun sürede değiştirilebilir. Doktorunuzun ve üreticinin önerisi esas alınmalıdır.
Sondadan idrar gelmiyorsa ne yapmalıyım?
Önce hortumun bükülüp bükülmediğini ve torbanın mesane seviyesinin altında olup olmadığını kontrol edin. İdrar gelmemeye devam ediyorsa ve karında şişlik-ağrı varsa sağlık ekibinize veya acile başvurun.
Evde idrar sondası takılabilir mi?
Evet. Foley sondası takma ve değiştirme işlemi, deneyimli hemşireler tarafından steril teknikle evde güvenle yapılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın. Acil durumlarda 112’yi arayın.