Evde kan şekeri ölçümü, temiz ve kuru parmak ucundan glukometre ile yapılır. Diyabeti olmayan yetişkinlerde açlık kan şekeri genellikle 70–99 mg/dL arasındadır. Diyabet hastaları için hedefler kişiye göre belirlenir; sık kullanılan hedefler açlıkta 80–130 mg/dL, yemekten 2 saat sonra 180 mg/dL’nin altıdır. 70 mg/dL’nin altı düşük şeker (hipoglisemi) kabul edilir ve hızlı müdahale gerektirir.
Önemli noktalar
- Ölçümden önce ellerinizi yıkayın ve iyice kurulayın.
- Parmak ucunun yan tarafından ölçüm daha az acıtır.
- Ölçümleri tarih, saat ve öğünle birlikte kaydedin.
- 70 mg/dL altı düşük şekerdir; 15 gram hızlı şekerle müdahale edilir.
Diyabet yönetiminin temel taşı, kan şekerinin düzenli takibidir. Evde yapılan doğru ölçümler; ilaç, beslenme ve egzersiz düzeninin ne kadar işe yaradığını gösterir.
Kimler evde şeker ölçmeli?
- İnsülin kullanan diyabet hastaları
- Şeker düşürücü ilaç kullananlar (doktorun önerdiği sıklıkta)
- Gebelik diyabeti olanlar
- Tedavisi yeni başlayan veya değişen hastalar
Glukometre ile adım adım ölçüm
- Ellerinizi sabun ve ılık suyla yıkayın, iyice kurulayın (alkollü pamuk kullandıysanız kurumasını bekleyin).
- Şeridi cihaza takın; şeritlerin son kullanma tarihini kontrol edin.
- Parmak ucunun yan tarafını delin; bu bölge daha az acıtır.
- İlk damlayı silip ikinci damlayı kullanmak, bazı durumlarda daha doğru sonuç verebilir.
- Kanı şeride değdirin, sonucu bekleyin.
- Sonucu tarih, saat ve öğün bilgisiyle kaydedin.
Her ölçümde farklı parmağı kullanın ve lansetleri tek kullanımlık olarak değiştirin.
Kan şekeri değerleri
| Durum | Diyabeti olmayan yetişkin | Diyabet hastası için sık kullanılan hedef* |
|---|---|---|
| Açlık | 70–99 mg/dL | 80–130 mg/dL |
| Yemekten 2 saat sonra | 140 mg/dL altı | 180 mg/dL altı |
*Hedefler yaş, gebelik ve diğer hastalıklara göre kişiye özel belirlenir; doktorunuzun önerisini esas alın.
Düşük şeker (hipoglisemi): Ne yapmalı?
70 mg/dL’nin altı düşük şeker olarak kabul edilir. Belirtiler: titreme, terleme, çarpıntı, açlık, baş dönmesi, kafa karışıklığı.
15–15 kuralı:
- 15 gram hızlı şeker alın (ör. yarım bardak meyve suyu veya 3–4 küp şeker).
- 15 dakika sonra tekrar ölçün.
- Hâlâ düşükse tekrarlayın; düzeldiğinde bir ara öğün yiyin.
Bilinç bulanıklığı varsa ağızdan bir şey vermeyin ve 112’yi arayın.
Yüksek şeker belirtileri
Aşırı susama, sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, halsizlik ve bulanık görme yüksek şeker belirtileridir. Tekrarlayan yüksek değerleri doktorunuzla paylaşın; kendi kendinize ilaç dozu değiştirmeyin.
Diyabette ayak bakımını unutmayın
Uzun süreli yüksek şeker ayaklarda his kaybı ve yaralara yol açabilir. Ayrıntılar için diyabetik ayak yarası rehberimizi okuyun.
Evde şeker takibi ve insülin desteği
Sağlık Kabinim hemşireleri; Sancaktepe ve Anadolu Yakası’nda kan şekeri ölçümü, insülin uygulama desteği ve diyabet eğitimi verir. Bilgi için evde şeker takibi sayfamızı, HbA1c gibi tahliller için evde laboratuvar hizmetimizi inceleyin.
Sıkça sorulan sorular
Açlık kan şekeri kaç olmalı?
Diyabeti olmayan yetişkinlerde açlık kan şekeri genellikle 70–99 mg/dL arasındadır. 100–125 mg/dL arası prediyabet, tekrarlayan 126 mg/dL ve üzeri diyabet açısından değerlendirilir. Tanıyı doktor koyar.
Şeker düşmesi (hipoglisemi) belirtileri nelerdir?
Titreme, terleme, çarpıntı, açlık hissi, baş dönmesi, bulanık görme ve kafa karışıklığı en sık belirtilerdir. Bilinç bulanıklığı varsa ağızdan bir şey verilmemeli ve 112 aranmalıdır.
Şeker ölçüm cihazı yanlış ölçer mi?
Ellerde şeker kalıntısı, süresi geçmiş veya nemli şeritler, yetersiz kan damlası ve cihazın kalibrasyon sorunu yanlış sonuçlara neden olabilir. Şüpheli değerlerde ölçümü tekrarlayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın. Acil durumlarda 112’yi arayın.