Diyabetik ayak yarası, uzun süreli yüksek kan şekerinin sinirlerde ve damarlarda yaptığı hasar nedeniyle ayakta oluşan ve zor iyileşen yaradır. His kaybı nedeniyle hasta yarayı fark etmeyebilir. Her gün ayakların kontrol edilmesi, uygun ayakkabı, kan şekeri kontrolü ve küçük yaraların bile erken profesyonel bakımı amputasyon riskini önemli ölçüde azaltır.
Önemli noktalar
- Diyabet hastası ayaklarını her gün kontrol etmelidir.
- His kaybı nedeniyle küçük yaralar fark edilmeyebilir.
- Küçük bir yara bile erken dönemde profesyonel bakım gerektirir.
- İyi şeker kontrolü, yara iyileşmesinin temelidir.
Diyabet, ayakları sessizce etkileyen bir hastalıktır. Fark edilmeyen küçük bir su toplaması veya ayakkabı vurması, zamanla ciddi bir diyabetik ayak yarasına dönüşebilir. Doğru bakım ve erken müdahale ise bu riski büyük ölçüde azaltır.
Diyabetik ayak yarası neden olur?
Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri iki önemli soruna yol açar:
- Sinir hasarı (nöropati): Ayaklarda his azalır; kişi sıcağı, soğuğu veya ağrıyı hissetmez. Bir çivi batması ya da ayakkabı vurması fark edilmeyebilir.
- Dolaşım bozukluğu: Ayaklara giden kan akımı azalır; yaralar daha yavaş iyileşir ve enfeksiyona açık hâle gelir.
Belirtiler nelerdir?
- Ayak tabanında, parmak aralarında veya topukta açık yara
- Çorapta kan ya da akıntı lekesi
- Ayakta kızarıklık, şişlik, sıcaklık
- Kötü koku
- Deride renk değişikliği, kalınlaşmış nasır altında koyulaşma
Her gün yapılması gereken ayak kontrolü
- Ayaklarınızı her gün iyi ışıkta, gerekirse aynayla kontrol edin.
- Ilık (sıcak değil) suyla yıkayın, parmak aralarını iyice kurulayın.
- Kuru cilde nemlendirici sürün; parmak aralarına sürmeyin.
- Tırnakları düz kesin, köşeleri derin kesmeyin.
- Evde bile çıplak ayakla yürümeyin.
- Ayakkabınızın içini giymeden önce elinizle kontrol edin.
Nasır ve tırnak bakımında dikkat
Diyabet hastalarının nasır, sert deri ve batık tırnakları jilet, makas veya nasır ilacıyla kendilerinin tedavi etmesi yaralanmaya yol açabilir. Bu işlemler için evde ayak bakımı gibi profesyonel destek alınmalıdır. Batık tırnak hakkında batık tırnak rehberimizi okuyabilirsiniz.
Diyabetik ayak yarası nasıl tedavi edilir?
- Basıncın kaldırılması: Yaraya yük binmesini önleyen özel ayakkabı veya pedler.
- Yara bakımı: Düzenli temizlik, ölü dokunun uzaklaştırılması ve yaraya uygun örtü.
- Enfeksiyon kontrolü: Doktor gerekli görürse antibiyotik tedavisi.
- Kan şekeri kontrolü: Düzenli ölçüm ve tedaviye uyum. Bkz. evde kan şekeri ölçümü.
- Damar değerlendirmesi: Dolaşım sorunu varsa ilgili uzmana yönlendirme.
Ne zaman acil başvurmalı?
Hızla yayılan kızarıklık, şişlik, kötü kokulu akıntı, parmakta morarma veya kararma ve ateş varsa acil servise başvurun. Bu belirtiler ciddi enfeksiyonun işareti olabilir.
Evde diyabetik yara bakımı
Sağlık Kabinim hemşireleri; Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli, Ümraniye ve Anadolu Yakası’nın diğer ilçelerinde diyabetik ayak yaralarının evde pansumanı ve takibini yapar. Ayrıntılar için yara & yanık tedavisi sayfamızı inceleyin.
Sıkça sorulan sorular
Diyabetik ayak yarası iyileşir mi?
Erken fark edilip uygun tedavi edildiğinde çoğu diyabetik ayak yarası iyileşir. Kan şekeri kontrolü, basıncın kaldırılması ve düzenli profesyonel pansuman iyileşmede belirleyicidir.
Diyabet hastası nasırını kendisi kesebilir mi?
Hayır. Diyabet hastalarının nasır, tırnak ve sert deriyi kendilerinin kesmesi yaralanma riskini artırır; bu işlemler sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır.
Diyabetik ayak yarasında ne zaman acil başvurmak gerekir?
Ayakta hızla yayılan kızarıklık, şişlik, kötü kokulu akıntı, morarma-kararma veya ateş varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için doktorunuza danışın. Acil durumlarda 112’yi arayın.